October 20, 2014

*Pablaak ti Cordillera Peoples Alliance l Cordillera Human Rights Alliance l  Alyansa dagiti Pesante iti Taeng Kordilyera l Anakbayan l Innabuyog l Tongtongan ti Umili

Gumilgil – ayab nga unget, lumawlawa a pannakilaban, agal – allangugan a pukkaw para iti hustisya daytoy ti agdama a kasasaad dagiti umili iti intero a komunidad isunga isayangkat daytoy a protesta dagiti umili ti Kordilyera ita nga aldaw gapu iti umir – irteng ken sistematiko a panaglabsing iti kolektibo ken pangtao a karbengan dagiti nainsigudan nga umili ti rehiyon babaen ti pasismo ti Estado, nakaro a militarisasyon ken nailian a panangidadanes.

Panagrigrigat dagiti Nainsigudan nga umili a Pesante ken Liberalisasyon ti Agrikultura

Aktibo nga ipatpatungpal ti gobyerno ti diktar ti World Trade Organisasyan ken patakaran ti imperyalista a globalisasyon a liberalisasyon ti agrikultura, a gapuanan daytoy ti panagsagrap ti kumarkaro a panagrigrigat ken krisis dagiti nainsigudan nga umili a pesante nga isu ti mayorya a populasyon ti Kordilyera.  Namnamaen a kumaro pay daytoy gapu iti panagtungpal ti gobyerno iti diktar ti Asean Free Trade Area (AFTA) manangallilaw ken manangidadanes daytoy maaw-awagan a “patas a kumpetisyon” nga ay – ayam ti imperyalista a globalisasyon iti agrikultura, linnakuan man wenno iti panagpuonan ket sigurado a mangpabor kadagiti nababaknang a pagilian ken pakaruen na ti kinakurapay dagiti atrasado a pagilian. Panawenen nga aktibo nga ibutaktak ti kastoy a panangallilaw!

Manangdadael ken Manangraut a Panagdur-as ken ti Pannakikumplot ti National Commission on Indigenous Peoples (NCIP)

Naaplagan ti Kordilyera kadagiti makadangran a proyekto dagiti korporasyon ti enerhiya kas dagiti planta ti geothermal, megadam, mini-hydro ken windfarms mangisigurado dagitoy a proyekto ti ganansia para kadagiti korporasyon; ngem mangted peggad kadagiti umili ken aglawlaw tayo.  Adda iti 88 a kadagupan ti proyekto iti hydropower, walo a geothermal ken maysa iti naiplano para iti implementasyon daytoy.  Mainayon ditoy dagiti proyekto a geothermal iti Benguet-Acupan, Buguias-Tinoc, Ifugao-Hungduan, Kalinga-Batong buhay, Barlig-Sadanga, Sallapadan-Boliney-Bucloc-Tubo, Pudtol ken aplikasyon ti Chevron para iti proyekto a geothermal a nakasagana a manglukat ti nalawa a pasdek ti geothermal fields iti Tinglayan, Pasil ken Lubuagan, Kalinga.  Maysa a higante a planta iti lubong ti Chevron nga addaan nalatak a rekord iti panaglabsing iti karbengan dagiti nainsigudan nga umili ken pangtao a karbengan kadagiti lugar ti operasyon na iti Amazon, Amianan nga America, Asia ken Africa ken addaan nalatak a panaglabsing iti Free Prior and Informed Consent (FPIC) iti aplikasyon na iti Kalinga.

Iti 1,829,369 nga ektarya a kadagaan ti Kordilyera, 32,623.6 ektarya wenno 1.86% ti nasakop ti Exploration Permits, MPSAs ken dadduma pay a Permits, 773, 570.46 ektarya wenno 40.89% ti nasakop ti aplikasyon nga under process. Iti pangkabuklan ket adda ti 287 nga agduduma ken agrurutap nga aplikasyon ken  sigud a 177 patented mining claims. Ti Lepanto Mining ket agpangpanggep nga agpalawa iti dadduma pay a munisipyo ti Benguet, Mt. Province, Kalinga, Apayao, Abra ken Ifugao a mangus-usar kadagiti sumaganad a nagan: Olpaten, Eltopan, Horizon, Lindsay ken Mount Franz Patrick. Agtultuloy nga agisaysayangkat ti contract mining ti Benguet Corporation idiay Itogon, bayat nga itultuloy ti Philex ti operasyon na uray sakbay a nabayadan na dagiti multa nga inkeddeng ti maseknan nga ahensya ti gobyerno.

Nayon pay, dagiti sumaganad a kumpanya ti madama a mangiprosproseso ti nalalawa nga aplikasyon da iti nadumaduma a paset ti rehiyon: kas dagiti subsidiaryo ti Freeport McMoran a Malibato ken Makilala iti Besao, Mountain Province ken Guinaang, Pasil, Kalinga. kumpanya ti minas manipud ti Australia a Royalco nga ada iti Bakun, Benguet; Solfotara manipud Canada nga aglemlemmeng iti adu a nagan kas DaGamma, Columbus, Canex ken Adanecex iti Abra ken Benguet.

Kabayatanna, nasaknap ti manipulasyon iti proseso ti FPIC babaen ti ahensiya ti gobyerno a National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) a nagresulta ti pananglabsing iti kolektibo ken pangtao a karbengan, pananggudwa kadagiti nainsigudan a komunidad a kayat a serken dagiti kumpanya ti minas ken enerhiya.  Pwersado ken pilitin ti gobyerno ken dagiti pribado a korporasyon nga alaen ti pammalubos ti komunidad para kadagiti makadadael a proyekto.  Ipakpakita ti kongkreto a kapadasan dagiti komunidad ken ti nabiit pay a panangadal iti Indigenous Peoples Rights Act (IPRA) ken ti NCIP ket maus-usar nga instrumento para iti makadadael ken manangraut a panagdur-as dagiti dadakkel a korporasyon saan a mangsalaknib iti karbengan dagiti nainsigudan nga umili.  Ti awanan-bain a manipulasyon iti proseso para iti nainsigudan nga umili ti manglabsing iti karbengan dagiti nainsigudan nga umili iti bukod a pangngeddeng para iti daga ken kinabaknang daytoy.  Iti agdama a kasasaad, ti singasing a linteg para iti Rehiyonal nga Otonomia ket agbalin a kasla NCIP, nga instrumento ti agturturay a dasig; isu nga ipanpanawagan a supyaten daytoy a gandat.

Militarisasyon ken Panagpatay kadagiti Sibilyan

Babaen iti Oplan Bayanihan, nagbalin a kampo ti militar dagiti komunidad, dagiti operasyon ken panagbomba da ket agresresulta iti adu a pannakalabsing iti pangtao a karbengan mangallilaw ken mangbutbuteng kadagiti sibilyan.

Ti rungsot ti Oplan Bayanihan, kinaraggas ken panagpapatay ket laklakamen dagiti aktibista iti Kordilyera ken komunidad.  Idi Marso 2014, minasaker dagiti elemento ti 41st Infantry Battalion nga adda iti Abra ti pamilya dagiti lokal a lider a miembro iti lokal nga organisasyon dagiti mannalon, a nakasilpo iti tsapter ti CPA iti Abra, ti Kakailian Salakniban Tay Amin a Nagtaudan (KASTAN).  Dagiti bikitima agkabsat a Fermin ken Eddie, ti ama da a ni Licuben ti nasarakan a naitabon nga agtutuon iti narabaw a tanem.  Naipungo dagiti ima da ken naselselan iti lupot dagiti ngiwat da. Isuda ket kameng iti tribu a Binongan ti Abra.  Idi Marso 25, dagiti ahente ti estado a mamatay tao ti nangpaltog kenni William Bugatti a nakatayanna ni William ket lider ti komunidad iti Ifugao ken human rights worker, miembro iti regional council CPA ken Cordillera Human Rights Alliance (CHRA).  Dagitoy nga extrajudicial a pammapatay ket naaramid kalpasan a nabutbuteng, napadakes ken napabasol gapu iti insayangkat da parparbo ken propagandista ti militar a kameng ti NPA wenno tumultulong da kano iti NPA.  Ni Bugatti ket nailista pay iti “Target List” ti 86th Infantry Battalion ti military.

Hustisya ti pukkaw tayo para kadagiti biktima ti ranggas ti AFP, kangrunaan ti 41st IB, a nangisayangkat ti operasyon militar idiay Lacub, Abra. Segun iti report ti naisayangkat a National Solidarity Mission, nasaknap ti panaglabsing ti AFP iti pangtao a karbengan ken international humanitarian law:  dua a sibilyan da Noel Viste lokal nga agindeg iti Lacub ken Engr. Fidela Salvador nga agmonitor kadagiti proyekto nga implementasyon ti CORDIS ti nagbalin a biktima ti extrajudicial killings nga aramid ti AFP, inusar ti AFP dagiti sibilyan kas proteksyon da iti ania man a panag – atake ken pinagay – ayaman, dinerder ken saan innikkan respeto dagiti bangkay ti napapatay nga NPA. Iti kastoy a kasasaad, iduron tayo ti Gobyerno ti Pilipinas a sangoen ti National Democratic Front of the Philippines tapno agsubli ken ituloy ti saritaan kapya ken pagtongtongan ti ramut ti madama a gubat para iti pananggun – od iti pangmabayagan a linak ken kapya.

 Sumikad Kordilyera!

Daytoy ti karit para iti amin iti kastoy kinaawan a panagbalbaliw na a kasasaad ti Kordilyera ken ti pagilian ket ti napinget ken militante a pannakidangadang ti umili para iti pudno a nailian a panagbalbaliw ti gimong ken pudno a rehiyonal nga otonomiya nga addan demokrasya ken hustisya.

Pudno a Rehiyonal nga otonomiya kas politikal a pannakidangadang ti umili iti Kordilyera para iti bukod a pangngeddeng, ngem daytoy ket saan a nga insigida nga ipatungpal kasapulan pay a maluom ken kasapulan ti naan –anay a panawen; no dagiti kasapulan a panagbalbaliw ti nagun-oden nga isu ti pudno a mangitandudo iti demokrasya ken mangsalaknib iti daga ken kinabaknang para iti umili.  Saan nga otonomiya ti ipagpagna ti estado inggana a kakunniber da dagiti dadakkel a kumpanya tapno agawen ti daga ken kinabaknang; ken iti awan sarday a panaglabsing iti pangtao a karbengan ken extrajudicial a panagpapatay kadagiti aktibista ken lider ti komunidad.  Awagan tayo dagiti nagsingasing iti agdama a gakat para iti Cordillera Regional Autonomy, nangruna dagiti politiko ken dagiti adda iti turay nga isardeng ken idulinen ti singasing a gakat iti otonomiya; ken makikaykaysa ketdi kadatayo iti panangsango kadagiti kongkreto a problema a mangdadael ken manglabsing iti karbengan dagiti umili iti bukod a pangngeddeng.  Kasapulan a maresolba dagiti kongreto a problema tapno maibangon iti pundamental a panagkaykaysa iti Rehiyunal nga Otonomiya a napateg iti umili, saan a panangipapilit iti agdama a singasing a linteg a para laeng kadagiti nababaknang nga adda iti gimong.

Ipinget ti tignayan ti militante nga umili iti Kordilyera a gun-oden ti napnuan pakasaritaan a “Panangsalaknib iti Daga, Biag ken Kinabaknang” para iti agdama ken masakbayan a kapututan. Magun – od daytoy a sirmata no  itultuloy ken parubruben ti patawid ti kayaw wenno “pannakidangadang ti umili,” nga insabiag dagiti martir tayo idi panawen ti pannakilaban da iti Chico Dam.

Ngarud kakailyan a taga Kordilyera SUMIKAD TAYO NGA ITULOY TI LABAN, salakniban ti daga, biag ken pangkabigan! Gund – oden ti bukod a pangeddeng ken hustisya!

Advertisements